Yüksek Kolesterol Belirtileri Nelerdir? Kolesterol Nasıl Düşürülür?

Y

Kolesterol, sindirim ve hormon üretimi gibi vücut işlevlerinde önemli bir rol oynar. Vücut tarafından üretilmeye ek olarak, süt, yumurta ve et gibi hayvansal gıdalardan gelir. Kandaki aşırı yüksek kolesterol, LDL (veya “kötü” kolesterol) adı verilen parçacıklarda artışa neden olur, bu da arter duvarlarındaki plak oluşumunu artırır ve ateroskleroza yol açar. Yüksek kolesterol tipik olarak semptomlara neden olmaz. Bu nedenle kolesterol belirtileri ile ilgilenmeden kolesterol seviyesinin düzenli olarak kontrol edilmesi önemlidir. Yaşınız için hangi kolesterol seviyelerinin önerildiğini öğrenin.

kolestrol nasil dusurulur

Kolesterol Nedir?

Kolesterol, bir lipit türüdür. Karaciğerin doğal olarak ürettiği mumsu, yağ benzeri bir maddedir. Hücre zarlarının, belirli hormonların ve D vitamininin oluşumu için hayati önem taşır. Vücudunuzun yeni hücreler oluşturmasına, sinirleri izole etmesine ve hormon üretmesine yardımcı olur. Kolesterol suda çözünmez, böylece kanınızla kendi başına dolaşmaz. Kolesterol taşınmasına yardımcı olmak için, karaciğeriniz lipoprotein adı verilen özel bir parçacık üretir.

Lipoproteinler, yağ ve proteinden yapılmış parçacıklardır. Kan dolaşımınız üzerinden kolesterol ve trigliseritler (başka bir lipit türü) taşırlar. İki ana lipoprotein formu, düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) ve yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL)’dir.

Kanınız çok fazla LDL kolesterol içeriyorsa (düşük yoğunluklu lipoprotein ile taşınan kolesterol) bu, yüksek kolesterol olarak bilinir. Tedavi edilmediğinde, yüksek kolesterol, kalp krizi veya felç de dâhil olmak üzere birçok sağlık sorunlarına yol açabilir.

LDL kolesterol (Kötü kolesterol) 

Düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) sıklıkla “kötü kolesterol” olarak adlandırılır. Kolesterolü atardamarlara taşır. LDL kolesterol seviyesi çok yüksekse, atardamar duvarlarında birikebilir. Bu birikmiş yapı kolesterol plağı olarak da bilinir. Bu plak atar damarları daraltabilir, kan akışını sınırlayabilir ve kan pıhtısı riskini artırabilir. Bir kan pıhtısı kalbe veya beyne giden bir atardamarı tıkarsa, kalp krizi veya felce neden olabilir.

HDL kolesterol (İyi kolesterol) 

Yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL) “iyi kolesterol” olarak adlandırılır. LDL kolesterolün vücudunuzdan alınması için karaciğerinize geri dönmesine yardımcı olur. Bu, kolesterol plaklarının atardamarlarda birikmesini önlemeye yardımcı olur.

Sağlıklı seviyelerde HDL kolesterolünüz olduğunda, kan pıhtıları, kalp hastalıkları ve felç riskinizi azaltabilirsiniz. HDL kolesterol hakkında daha fazla bilgi edinin.

Kolesterol Neden Yükselir?

Kontrolünüzdeki faktörler – hareketsizlik, obezite ve sağlıksız beslenme gibi – yüksek LDL kolesterol ve düşük HDL kolesterolü etkiler. Kontrolünüz dışındaki faktörler de rol oynayabilir. Örneğin, genetik yapınız, hücrelerin LDL kolesterolü kanınızdan verimli bir şekilde almasını engelleyebilir veya karaciğerinizde çok fazla kolesterol üretmesine neden olabilir.

Yüksek kolesterol riskinizi artırabilecek faktörler 

  • Kötü beslenme. Bazı ticari olarak pişirilmiş kurabiyeler ve krakerlerde bulunan hayvansal ürünlerde bulunan doymuş yağ ve trans yağlar, kolesterol düzeyinizi yükseltebilir. Kırmızı et ve tam yağlı süt ürünleri gibi kolesterolce yüksek gıdalar da toplam kolesterolü artıracaktır.
  • Obezite. Vücut kitle indeksi (VKİ) 30 veya daha yüksek olanlarda yüksek kolesterol riski vardır.
  • Büyük bel çevresi. Bel çevresi en az 102 santimetre veya en az 89 santimetre olan bir kadın iseniz, riskiniz artar.
  • Yetersiz egzersiz. Egzersiz, vücudunuzun HDL kolesterol seviyesini artırırken LDL kolesterol oluşturan partiküllerin boylarını uzatarak daha az zararlı olmasını sağlar.
  • Sigara içmek. Sigara içmek, kan damarlarınızın duvarlarına zarar verir ve yağ birikintileri oluşmasına neden olur. Sigara içmek HDL kolesterol seviyenizi de düşürebilir.
  • Diyabet. Yüksek kan şekeri, daha yüksek LDL kolesterol seviyesine ve düşük HDL kolesterol seviyesine katkıda bulunur. Yüksek kan şekeri de damarlarınızın kaplamasına zarar verir.

Kolesterol Belirtileri Nelerdir?

Yukarıda da bahsedildiği gibi yüksek kolesterol belirtileri gözlemlenebilir değildir. Bu nedenle kolesterol testi yaptırmak için doktorunuza danışın. İlk tarama için öneriler değişir. Yeniden test genellikle beş yılda bir yapılır. Test sonuçlarınız istenen aralıklar içinde değilse, doktorunuz daha sık ölçüm önerebilir. Eğer yüksek kolesterol, kalp hastalığı veya sigara, diyabet veya yüksek tansiyon gibi diğer risk faktörlerine sahipseniz, doktorunuz daha sık test yaptırmanızı önerebilir.

Kolesterol Nasıl Düşürülür? Kolesterole Ne İyi Gelir?

Kolesterolünüzü düşüren kalp-sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri, ilk etapta yüksek kolesterol almanızı engellemeye yardımcı olabilir. Yüksek kolesterolü önlemeye yardımcı olmak için şunları yapabilirsiniz:

  • Birçok meyve, sebze ve tam tahıl içeren düşük tuzlu bir diyet yiyin
  • Hayvansal yağların sayısını sınırlandırın
  • Ekstra ve sağlıklı kilo verin
  • Sigarayı bırakın
  • Haftanın çoğu günü en az 30 dakika egzersiz yapın
  • Daha az alkol tüketin

Yüksek Kolesterolü Düşüren Yiyecekler

Kötü beslenme kolesterol seviyesinin yükselmesine neden olacaktır. Aynı şekilde bunun tersi de geçerlidir. Yediğiniz yiyecekleri değiştirerek kolesterolü kontrol altına alabilirsiniz. Bunu yapmak iki yönlü strateji gerekir. Diyetinize LDL kolesterolü düşüren gıdalar eklerken aynı zamanda, LDL kolesterolü artıran gıdaları azaltın. Bu adım olmadan, istikrarlı bir zafer yerine lezzetli bir eylemde bulunmuş olursunuz.

  • Soya Gıdaları. Doymuş yağda doğal olarak düşük olan soya gıdaları kolesterolü düşürmeye yardımcı olur. Soyadaki özel proteinler de vücudun kolesterolü nasıl düzenlediğini etkiliyor gibi görünmektedir. Çalışmalar, kolesterolü günde yaklaşık olarak 15 g soya proteini içerecek şekilde yaklaşık % 6 oranında azaltabileceğinizi gösteriyor. Hayvansal süt ve süt ürünleri yerine pirinç, soya, kenevir, kaju, badem ve yulaf sütü, soya fasulyesi tüketmeyi tercih edebilirsiniz.
  • Fındık. Tüm fındıklar, bitkisel protein, lif, kalp-sağlıklı doymamış yağlar, E vitamini, magnezyum, potasyum, doğal bitki sterolleri ve bir dizi yararlı bitki besinleri açısından zengindir. Bir günde 30-35 gr fındık (bir avuç) kolesterolü ortalama %5 düşürme potansiyeline sahiptir.
  • Yulaf ve Arpa. Hem yulaf hem de arpa, beta glukan adı verilen çözünür lif formunda zengindir. Yendiğinde beta glukan, bağırsaklardaki kolesterolü bağlayıp emilmesinin önlenmesine yardımcı olan bir jel oluşturur. Günde 3 g beta glukan yenmesi tavsiye edilir. 1 g veya daha fazla beta glukan içeren gıdalar, bir kolesterol düşürücü olarak değerlendirilebilir.
  • Bitki sterolleri ve stanol ile takviye edilmiş gıdalar. Bitki sterolleri yapısal olarak kolesterole benzer ve sterollere ve stanollere ayrılabilir. Kolesterol düşürücü etkileri bir süredir bilinmektedir. Bitki sterolleri / stanolleri, doğal olarak, bitkisel yağlar, kabuklu yemişler, tohumlar, kepekli taneler, meyveler ve sebzeler gibi çok çeşitli gıdalarda bulunur. Bununla birlikte, çoğu insan için sıradan gıdalardan en uygun değer alımını sağlamak mümkün değildir. Her gün 1.5-2.4 g bitki sterol / stanol alımının kolesterolü 2-3 hafta içinde % 7-10 azalttığı gösterilmiştir. Bağırsakta kolesterol emilimini engelleyerek çalışırlar.
  • Meyve ve Sebzeler. Tüm meyve ve sebzelerde doymuş yağ oranı düşüktür, bu nedenle daha fazla yemek doymuş yağ alımını düşük tutmaya yardımcı olur. Meyve ve sebzeler de, çözünebilir lifleri düşüren değerli bir kolesterol kaynağıdır. Her gün öğününüze en az bir bakliyat (fasulye, bezelye, mercimek) eklemeye çalışın. Çözünür liflerin diğer zengin çeşitleri arasında tatlı patates, patlıcan, bamya, brokoli, elma, çilek ve kuru erik bulunur.
  • Doymamış yağlar bakımından zengin besinler. Günlük doymuş yağ tüketimini 20g (kadın) ve 30g (erkek) ‘in altında tutmak, kolesterolün düşürülmesi için hayati öneme sahiptir. Ancak bu doymuş yağın, zeytin, ayçiçeği, mısır, kolza ve diğer bitkisel, fındık ve tohum yağlarında bulunanlar gibi az miktarda doymamış yağlar ile değiştirilmesi önemlidir. Doymamış yağlar bakımından zengin diğer gıdalar arasında avokado, yağlı balık ve fındık bulunur. Hindistan cevizi ve hurma yağı diğer bitkisel yağlardan farklı olarak, doymuş yağlar bakımından zengindirler.

Sonuç

Tedavi edilmezse, yüksek kolesterol arterlerinizde plak oluşumuna neden olabilir. Zamanla, bu plak atardamarlarınızı daraltabilir. Bu durum ateroskleroz olarak bilinir. Ateroskleroz ciddi bir durumdur. Kan damarlarındaki kan akışını sınırlayabilir. Ayrıca tehlikeli kan pıhtıları geliştirme riskinizi artırır. Ateroskleroz, inme, kalp krizi, anjina (göğüs ağrısı), yüksek tansiyon, periferik vasküler hastalık, kronik böbrek hastalığı gibi yaşamı tehdit eden birçok istenmeyen durum ile sonuçlanabilir. Yüksek kolesterol safra dengesizliği oluşturabilir ve safra taşı riskini arttırabilir.

Kaynaklar: 1, 2, 3, 4

Yorum Ekle

By Tıpoloji

Kategoriler

Son Yazılar

Son Yorumlar

Arşivler