Serbest T4 Nedir? Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedenleri ve Tedavisi

S

Tiroit bezi tarafından üretilen bir hormon olan serbest t4 vücutta önemli işlevlere sahiptir. Tiroit bezinde gelişen bazı hastalıklar bu hormonun yeterince üretilmemesi veya gereğinden fazla üretilmesine neden olmaktadır. Bu durum, vücutta önemli belirtiler halinde kendisini göstermekte olup, kontrol altına alınmadığı halde birçok vücut fonksiyonunu olumsuz etkilemektedir.

Tiroid fonksiyonunun değerlendirilmesine ve hipertiroidizm ve hipotiroidizm gibi tiroid hastalıklarının teşhisine yardımcı olmak için tiroid stimülan hormon (TSH) seviyesinin anormal olduğunu tespit ettikten sonra serbest tiroksin (serbest T4) testleri kullanılır.

Serbest T4
Serbest T4 Testinin Yorumlanması

 Serbest T4 Hormonu Nedir?

Tiroit bezi, insanın boyun bölgesinde yer alan ve hayati işleve sahip bir organdır. Şekli itibariyle kelebeğe benzeyen bu organ, insan yaşamı için gerekli olan ve bazı vücut fonksiyonlarını düzenlemeye yardımcı t3 ve t4 hormonlarını üretmektedir.

Tiroit bezi tarafından üretilen serbest t4 vücutta bazı fonksiyonların yerine getirilmesi açısından önemli bir işleve sahiptir. Vücuttaki kolesterolü dengeleyen bu hormon, aynı zamanda kilonun kontrol altına alınabilmesi için de yardımcı bir rol sergiler. Kadınlarda adet döngüsünün sağlıklı şekilde seyretmesi de serbest t4 miktarının dengede olmasına bağlı biçimde gelişir.

Bu hormonun önemli işlevlerinden bir diğeri de kalp ve sinir sistemine ilişkin hayati fonksiyonları düzenlemesidir. Aynı zamanda vücuda gerekli olan enerjinin üretiminde ve bunun kontrollü biçimde harcanmasında etkili bir işlev sahibidir. Beyin fonksiyonlarının düzenlenmesi ve beyin hücrelerinin gelişiminde aktif rol oynayan serbest t4 tüm bu işlevleri ile vücut için en önemli hormonlardan bir tanesidir.

Serbest T4 Testi Neden Yapılır?

Yüksek yada düşük  tiroid hormonunu (hipertiroidizm ve hipotiroidizm) tespit etmek için ayrıca serbest T4 düşüklüğünün, yüksekliğinin nedenini teşhis etmek için kullanılır.

  • Farklı tiroid bozuklukları arasında ayrım yapmak
  • Hipofiz bozuklukları tanısında  yardımcı
  • Kadın infertilite tanısında yardımcı
  • Bilinen tiroid bozukluğu olan bir kişide tedavinin etkinliğini izlemek
  • Hipofiz hastalığı olan kişileri, tiroidin hala çalıştığından ve tiroid hormon tedavisini izlemediğinden emin olmak için izleyin.

 Serbest T4 Dengesi Neden Bozulur?

Bu hormonun yeterli üretilmemesi ya da fazla üretilmesi, tiroit bezinin hastalıklarına bağlıdır. Bu hastalıklardan en sık rastlananı, Haşimato Hastalığıdır. Nedeni tam olarak bilinmeyen bu hastalık, vücudun bağışıklık sistemi ile tiroit bezinin savaşmasına bağlıdır. Bu hastalığı yaşayan kimselerin bağışıklık sistemi, tiroit bezini ve ürettiği hormonları yabancı bir madde gibi algılayarak, tiroit bezine saldırmaya başlar. Bu durumda tiroit bezi, görevini yerine getiremez. Dolayısıyla serbest t4 yeterli seviyede üretilmez veya fazla üretilir.

Vücuttaki serbest t4 miktarının azalması ya da çoğalmasını etkileyen başka bir hastalık da guatr’dır. Bu hastalıkta tiroit bezi iyot eksikliği gibi nedenlere bağlı biçimde aşırı büyüme gösterir ve yavaş çalışmaya başlar. Bu durumda üretmesi gereken hormonları gerektiği gibi üretemediği için vücutta tiroit hormonlarında eksiklik görülür. Bazen de guatr türüne göre tiroit hormonları fazla üretilebilir.

Bu konuda görülen başka bir sorun da tiroit bezinde oluşan kanser hastalığıdır. Sinsi şekilde ilerleyen bu kanser türü, genellikle tiroit bezinin tamamen alınmasını içeren bir ameliyat ile noktalanır. Bu ameliyattan sonra hasta yapay tiroit hormonu ile desteklenerek, ömrünü sürdürecektir. Tiroit kanserleri de tiroit hormonlarının dengesini bozmaktadır.

 Serbest T4 Eksikliği ve Fazlalığında Hangi Belirtiler Görülür?

Genellikle hastaların büyük şikayetlerine neden olmayan ve çoğunlukla geç fark edilen serbest t4 yüksekliği veya düşüklüğü, aslında kendisini birtakım belirtiler ile ifade etmektedir. Buna göre tiroit hormonlarında azalma görülen bir hasta saç dökülmesi, ciltte fark edilir derecede bir kuruluk, kabızlık, adet düzensizliği, aşırı kilo alma, halsizlik, sürekli yorgun hissetme, baş dönmesi, zaman zaman kendisini hissettiren bezginlik hali ve hatta depresyon, kas ağrıları, görmede bozukluk, soğuklara karşı aşırı hassas olma ve dayanıksızlık gibi şikayetleri yoğun bir biçimde yaşamaktadır.

Tiroit hormonunda yükselme görülen hastalar ise, ilk olarak geceleri uyuyamama ve kalp çarpıntısından şikayet ederek bir doktora başvurular. Bu hastalar, kaslarında titreme ve ağrı şikayeti, aşırı kaygı ve endişe hali, görmeyle ilgili şikayetler ve ışığa karşı aşırı duyarlılık, sık sık ishal olma sorunlarını yaşamaktadır. Bu belirtiler genellikle önemsenmeyen ve başka hastalıklar ile karıştırılan belirtilerdir. Ancak ciddiye alınmalı ve herkesin yılda bir kez serbest t4 değerlerini kontrol ettirmesi gerekmektedir.

Serbest T4 Dengesizliğinde Nasıl Bir Tedavi Uygulanır?

Oldukça basit bir kan testi ile kolaylıkla tespit edilebilen serbest t4 sorunları, buna neden olan faktörler ile birlikte değerlendirilmektedir. Tiroit bezinin çalışmaması ya da gereğinden fazla çalışmasına neden olan hastalığın tespiti için gerekiyorsa iç hastalıkları uzmanı doktor tarafından, tiroit bölgesi ultrasonu ve sintigrafi istenebilir. Yapılan bu tetkikler, sorunun kaynağına inilmesi açısından önemlidir.

Bu problemin giderilmesinde başvurulan ilk yöntem, hastaya dışarıdan yapay tiroit hormonu verecek olan ilaçların kullandırılmasıdır. Bununla birlikte hastaya yararlı bir beslenme düzeni tavsiye edilir. Tiroit bezindeki problemin nedenine göre cerrahi müdahaleye de gerek duyulabilir.

Teşhiş

TSH  

SERBEST T4

SERBEST TOTAL T3 TEŞHİS – YORUMLAMA
Yüksek Normal Normal Hafif (subklinik) hipotiroidizm
Yüksek Düşük Düşük,normal Hipotiroidizm
Düşük Normal Normal Hafif (subklinik) hipertiroidizm
Düşük Yüksek ,normal Yüksek , normal Hipertiroidizm
Düşük Düşük, normal Düşük,normal Tiroit olmayan hastalık; nadir hipofiz (ikincil) hipotiroidizm
Normal Yüksek Yüksek Tiroid hormon direnci sendromu (tiroid hormon reseptöründe bir mutasyon tiroid hormon fonksiyonunu azaltır)

Kaynaklar: 1

Yorum Ekle

By Tıpoloji

Kategoriler

Son Yazılar

Son Yorumlar

Arşivler