Bipolar Bozukluk Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

B

Bipolar bozukluk, bipolar 1 bozukluğu ya da eskiden manik depresyon olarak adlandırılan, ruh hali, enerji, aktivite düzeyleri ve günlük görevleri yerine getirme becerilerinde olağandışı değişimlere neden olan psikolojik rahatsızlıklar arasında yer alır. Şiddetli ruh hali değişiklikleri, en az bir manik atak ile karakterizedir ve tekrarlanan depresyon ataklarını içerebilir.

Bipolar Bozukluk – Manik Depresif Nedir?

Bipolar bozukluk ciddi bir beyin hastalığıdır. Ayrıca manik depresif hastalık veya manik depresyon olarak da adlandırılır. Bipolar bozukluğu olan kişiler olağandışı duygudurum değişiklikleri geçirirler. Bazen çok mutlu ve “yüksek” hissederler ve normalden çok daha enerjik ve aktiftirler. Bu duruma manik dönem denir. Bazen bipolar bozukluğu olan insanlar çok üzülür ve “alçak”, düşük enerjiye sahiptir ve daha az aktiftirler. Bu duruma depresyon ya da depresif dönem denir. Daha az şiddetli manik dönemler hipomanik ataklar olarak bilinir.

Bipolar bozukluk, herkesin geçtiği normal iniş ve çıkışlarla aynı değildir. Ruh hali değişimlerinden daha fazladır ve uykuda, enerji seviyesinde ve açıkça düşünebilme yeteneğinde değişiklikler eşlik eder. Bipolar belirtiler o kadar güçlüdür ki, ilişkilere zarar verebilir ve okula gitmek ya da bir işte kalmak zorlaşır. Ayrıca tehlikeli de olabilirler. Bipolar bozukluğu olan bazı kişiler kendilerini incitmeye veya intihar girişiminde bulunmaya çalışırlar.

Bipolar Bozukluk Nedenleri Nelerdir?

Bipolar bozukluk hakkında sıkça sorulan soru kalıtsal olup olmadığıdır. Diğer zihinsel bozuklukların çoğunda olduğu gibi bipolar bozukluk, bir kuşaktan diğerine genetik olarak doğrudan geçmez. Daha ziyade, karmaşık bir genetik, psikolojik ve çevresel kırılganlık grubunun sonucudur. Genetik olarak, bipolar bozukluk ve şizofreni yaygındır, çünkü iki bozukluk aynı risk genlerini paylaşır. Bununla birlikte, her iki hastalık da benzersiz olan bazı genetik risk faktörlerine sahiptir.

Anksiyete ve davranış bozuklukları gibi diğer akıl sağlığı bozuklukları, bipolar bozukluğun gelişme olasılığını artırabilir.

Stresin, bipolar bozukluk dahil olmak üzere çoğu akıl sağlığı durumunun gelişimine önemli bir katkı yaptığı bulunmuştur. Örneğin, eşcinsel, lezbiyen ve biseksüel insanların, cinselliklerine karşı toplumsal tepkilerle başa çıkmaya bağlı birden fazla sosyal stres etkisiyle ilişkili artan duygusal mücadeleler yaşadıkları düşünülmektedir. Benzer stres seviyelerine sahip insanlar, milliyet, ırk veya sosyoekonomik statüden bağımsız olarak, bipolar bozukluk gelişmesine eşit derecede eğilimlidirler.

Bipolar Bozukluk Belirtileri Nelerdir?

Bipolar bozukluğu olan kişiler, olağandışı yoğun duygulara, uyku düzenindeki ve aktivite düzeylerindeki değişimlere ve olağandışı davranışlara maruz kalmaktadırlar. Bu farklı dönemlere ruh hali (duygudurum) adı verilir. Duygu öyküsü, kişi için tipik olan ruh halleri ve davranışlardan büyük ölçüde farklıdır. Enerji, aktivite ve uykudaki aşırı değişiklikler, ruh halleri ile birlikte gider.

Bazen bir duygudurum (ruh hali) hem manik hem de depresif belirtileri içerir. Buna karma özellikleri olan dönem denir. Karışık özelliklere sahip bir dönem yaşayan insanlar çok üzgün, boş ya da umutsuz hissedebilir, aynı zamanda son derece enerji dolu hissedebilirler.

Duygudurumları daha az aşırı olduğunda bile bipolar bozukluk bulunabilir. Örneğin, bipolar bozukluğu olan bazı insanlar hipomaniyi tecrübe ederler. Hipomanik bir olay sırasında, bir birey çok iyi hissedebilir, çok verimli olabilir ve iyi işlev görebilir. Kişi yanlış bir şey hissetmeyebilir, ancak aile ve arkadaşlar duygudurum (ruh hali) değişimlerini ve / veya aktivite düzeylerindeki değişiklikleri olası bipolar bozukluk olarak değerlendirebilir. Uygun tedavi olmadan, hipomani olan kişilerde şiddetli manik dönem veya depresyon gelişebilir.

Hipomani Nedir?

Hipomani genellikle, normalin üzerinde yükselen, ancak değer kaybına neden olacak kadar aşırı olmayan bir ruh hali veya enerji seviyesi olarak tanımlanır. Bu hipomani’yi Mani’den ayıran en önemli özelliktir. Hipomani ve mani için kriterler hemen hemen aynıdır.

Bipolar Bozukluk Çeşitleri Nelerdir?

Dört temel bipolar bozukluk tipi vardır; Bunların hepsi ruh hali, enerji ve aktivite seviyelerinde açık değişiklikler içerir.

  • Bipolar 1 Bozukluk, en az 7 gün süren manik ataklarla ya da kişinin acil hastane bakımına ihtiyacı olan çok ciddi manik semptomlarla tanımlanır. Genellikle depresif ataklar da ortaya çıkar ve tipik olarak en az 2 hafta sürer. Karışık özellikler (depresyon ve aynı zamanda manik belirtileri olan) ile depresyon dönemleri de mümkündür.
  • Bipolar II Bozukluğu, Depresif dönemler ve hipomanik atakların bir paterniyle tanımlanmıştır, ancak yukarıda tarif edilen tam gelişmiş manik ataklar değildir.
  • Cyclothymic Disorder (aynı zamanda siklotimiya olarak da adlandırılır), hipomanik semptomların sayısız periyodu ile tanımlandığı gibi, en az 2 yıl süren sayısız depresif belirtiler periyodu (çocuklarda ve ergenlerde 1 yıl).
  • Diğer Belirtilmiş ve Belirtilmemiş Bipolar ve İlgili Bozukluklar, yukarıda listelenen üç kategoriye uymayan bipolar bozukluk semptomları da bulunur.

Bipolar Bozukluk Tedavisi

Bipolar bozukluk tedavisi, birçok insanın (en şiddetli bipolar bozukluğu olanlarda bile olsa) duygudurum dalgalanmalarını ve diğer bipolar belirtileri daha iyi kontrol etmesine yardımcı olur. Etkin bir tedavi planı genellikle ilaç ve psikoterapinin bir kombinasyonunu içerir (“konuşma terapisi” olarak da adlandırılır). Bipolar bozukluk yaşam boyu bir hastalıktır. Manik ve depresyon bölümleri genellikle zamanla geri döner. Dönemler arasında, bipolar bozukluğu olan birçok kişi duygudurum değişiklikleri içermez, ancak bazı kişilerde belirtiler devam edebilir. Uzun süreli, sürekli tedavi bu belirtilern kontrol edilmesine yardımcı olur.

Bipolar Bozukluk İlaçları

Farklı tipte ilaçlar bipolar bozukluğun belirtilerini kontrol etmeye yardımcı olabilir. Bireyin en iyi işe yarayanları bulmadan önce birkaç farklı ilacı denemesi gerekebilir.

Bipolar bozukluk tedavisinde genellikle kullanılan ilaçlar şunlardır:

  • Duygudurum (ruh hali) stabilizatörleri
  • Atipik antipsikotikler
  • Antidepresanlar

İlaç kullanan herkes:

  • İlaçların risklerini ve yararlarını anlamak için bir doktor veya eczacıyla konuşmalıdır.
  • Yan etkilerle ilgili endişelerinizi hemen bir doktora bildirin. Doktorun dozu değiştirmesi veya farklı bir ilacı denemesi gerekebilir.
  • Doktorunuza başvurmadan önce bir ilacı kullanmayı bırakmayın. Aniden bir ilacı kesmek geri tepme etkisi ya da bipolar bozukluk belirtilerinin kötüleşmesine yol açabilir. Diğer rahatsız edici veya potansiyel olarak tehlikeli etkileri de mümkündür.

Psikoterapi

İlaçla birlikte yapıldığında, psikoterapi (“konuşma terapisi” olarak da adlandırılır) bipolar bozukluk için etkili bir tedavi olabilir. Bipolar bozukluğu olan ailelere ve ailelerine destek, eğitim ve rehberlik sağlayabilir. Bipolar bozukluğu tedavi etmek için kullanılan bazı psikoterapi tedavileri şunlardır:

  • Bilişsel davranışçı terapi (CBT)
  • Aile odaklı terapi
  • Kişilerarası ve sosyal ritim terapisi
  • Psikoeğitim

Elektro Konvülsif Tedavi (EKT)

Elektrokonvülsif Terapi (ECT): ECT, diğer tedavilerle iyileşememiş olan ciddi bipolar bozukluğu olan kişiler için rahatlama sağlayabilir. Bazen bipolar semptomlar için EKT, hamilelik dahil olmak üzere diğer tıbbi durumlar ilacı çok riskli hale getirdiğinde kullanılır. EKT, kafa karışıklığı, yönelim bozukluğu ve hafıza kaybı gibi bazı kısa süreli yan etkilere neden olabilir. Bipolar bozukluğu olan kişiler, nitelikli bir sağlık uzmanı ile EKT’nin olası yararlarını ve risklerini tartışmalıdır.

Bipolar Bozukluk Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Bipolar bozukluk tedavisinin ne kadar süreceğini merak ediyor olabilirsiniz. Bu duruma göre Değişir. Yeni ilaçlar bir gün daha başarılı sonuçlar ve daha az yan etkiyle ortaya çıkabilir ve gelecekte yeni ilaçsız tedaviler olabilir. Şimdilik, ilaç kullanımı bipolar bozukluk durumuna bağlıdır. Örneğin, tam gelişmiş manik depresyona sahip olanların, mutlaka güçlü bir antimanik ilaca ihtiyaç duymayan, ancak depresyona karşı daha fazla korumaya ihtiyaç duyan hipomani olanlara kıyasla ömür boyu koruyucu mani ilaçlarına ihtiyaç duymaları daha olasıdır. Diğer bir deyişle, bipolar bozukluğun spesifik tipine (bipolar I veya bipolar II), mevcut ve olası semptomlara, geçmişine ve devam eden riskin (örneğin geçmiş intihar girişimleri) değerlendirilmesine bağlıdır. Bazı insanlar ilaçları kullanıp yıllar süren stabiliteye sahip olurken, diğerleri ruh hali değişimlerine geri dönmeden bir ay bile ilaçsız kalamazlar.

Sonuç

Gen terapisinin ortaya çıkışı, önümüzdeki yıllarda bipolar bozukluk yönetimini muhtemelen değiştirecektir. Şimdilik, araştırma ve muhtemelen kendi yaşam deneyiminizle, uygun günlük yaşam yönetimi ile birleştirilen ilaç tedavisinin bipolar bozukluk tedavisinde ve yaşamında iyi bir sonuç için gerekli olduğu kanıtlanmıştır. Bu, şu an için, ilaçlar üzerinde kalmak, hayatın önemli iniş çıkışları sırasında istikrarlı kalmanın en iyi şansı anlamına gelir.

Kaynaklar: 1, 2, 3

1 Yorum

By tipoloji

Kategoriler

Son Yazılar

Son Yorumlar

Arşivler